De Europese Commissie heeft nog altijd niet overtuigend aangetoond waarom de datacentercapaciteit in de Europese Unie de komende jaren moet verdrievoudigen.
Dat stelt onderzoeks- en adviesorganisatie Leitmotiv in een nieuwe analyse van de voorgestelde Cloud and AI Development Act (CADA). Daarmee zet de organisatie haar kritiek voort op het onlangs gepresenteerde Tech Sovereignty Package. In een eerdere analyse stelde Leitmotiv al dat de Europese Commissie technologische soevereiniteit en grootschalige AI-adoptie te sterk met elkaar verbindt.
Nu richt de organisatie haar pijlen op de onderbouwing van een van de belangrijkste doelstellingen uit het pakket: het verdrievoudigen van de Europese datacentercapaciteit. Volgens Leitmotiv ontbreekt nog altijd duidelijk bewijs dat een dergelijke uitbreiding noodzakelijk is. “Waar is het bewijs dat Europa drie keer zoveel datacentercapaciteit nodig heeft in de komende jaren?”, vraagt de organisatie zich af.
De kritiek raakt aan de eigen regels van de Europese Commissie. Die schrijft in haar Better Regulation Guidelines voor dat nieuw beleid gebaseerd moet zijn op transparantie en de best beschikbare feiten. Wetgevingsvoorstellen horen volgens die richtlijnen bovendien vergezeld te gaan van impactanalyses waarin de noodzaak van ingrijpen wordt aangetoond.
Leitmotiv stelt echter dat zo’n onderbouwing in de documentatie rond CADA ontbreekt. De doelstelling om de Europese capaciteit te verdrievoudigen verscheen volgens de organisatie voor het eerst in het AI Continent Action Plan uit 2025, zonder uitleg hoe de Commissie tot dat specifieke groeidoel is gekomen.
Ongepubliceerde studie
Volgens Leitmotiv lijkt de belangrijkste onderbouwing van het groeidoel afkomstig uit een studie van consultancybedrijven en onderzoeksorganisaties onder leiding van Technopolis Group. Brussel haalt die studie uitgebreid aan in de impactanalyse van de Commissie, maar is deze vooralsnog niet openbaar.
Juist dat rapport bevat volgens Leitmotiv een opvallende kanttekening. De Europese Commissie schrijft zelf dat er “geen duidelijke objectieve waarde” beschikbaar is voor de huidige datacentercapaciteit binnen de Europese Unie.
Leitmotiv noemt dat problematisch. “Wat de Commissie hier feitelijk toegeeft, is dat de belangrijkste basis voor het verdrievoudigen van de Europese datacentercapaciteit geen toegang had tot objectieve gegevens over de huidige capaciteit in Europa.”
Volgens de organisatie ontbreekt nog altijd een volledig en betrouwbaar overzicht van de bestaande Europese datacenterinfrastructuur. Daardoor is het lastig vast te stellen of er daadwerkelijk sprake is van een capaciteitstekort.
Vragen over gebruikte cijfers
Daarnaast zet Leitmotiv vraagtekens bij de cijfers die in de impactanalyse worden gebruikt. De organisatie wijst erop dat de Europese Commissie zelf via de Energy Efficiency Directive gegevens verzamelt over datacenters. Volgens het bijbehorende dashboard bedroeg de geïnstalleerde IT-capaciteit in Europa in 2024 ongeveer 4,5 gigawatt.
In de aangehaalde Technopolis-studie wordt echter uitgegaan van 12,4 gigawatt aan geïnstalleerde capaciteit in 2025. Leitmotiv constateert dat beide cijfers moeilijk met elkaar te rijmen zijn en vraagt zich af welke aannames aan de berekeningen ten grondslag liggen. Daarbij merkt de organisatie op dat de rapportage onder de Energy Efficiency Directive nog onvolledig is. Een aanzienlijk deel van de datacenterexploitanten leverde volgens de Commissie geen gegevens aan, waardoor het beschikbare databestand mogelijk niet representatief is voor de gehele Europese markt.
Leitmotiv wijst bovendien op een aspect dat volgens haar onderbelicht blijft in de Europese plannen: de benutting van bestaande capaciteit. De organisatie verwijst naar eigen onderzoek in Nederland, waar datacenters volgens gerapporteerde gegevens gemiddeld slechts een deel van hun beschikbare elektrische capaciteit gebruiken.
Volgens Leitmotiv kan een betere benutting van bestaande infrastructuur mogelijk een deel van de toekomstige vraag opvangen, zonder dat daarvoor grootschalige nieuwbouw nodig is.
Alternatief beleid
De organisatie pleit daarom voor een andere benadering van de Europese digitale infrastructuur. In plaats van vooral in te zetten op nieuwe hyperscale datacenters, zou Europa volgens Leitmotiv kunnen voortbouwen op bestaande initiatieven rond energie-efficiëntie, gedistribueerde cloudinfrastructuur en het beter benutten van aanwezige capaciteit. Ook verwijst de organisatie naar eerder voorgestelde alternatieven, zoals een Europese marktplaats voor digitale middelen die meer transparantie en concurrentie binnen de digitale infrastructuurmarkt moet stimuleren.
Met de nieuwe analyse voert Leitmotiv de druk op de Europese Commissie verder op om de aannames achter CADA nader te onderbouwen. De behandeling van het wetsvoorstel door het Europees Parlement en de lidstaten moet de komende maanden uitwijzen in hoeverre die vragen ook politiek weerklank krijgen.
