De Europese Commissie legt in haar nieuwe Tech Sovereignty Package te veel nadruk op de snelle adoptie van AI en digitale soevereiniteit, terwijl maatschappelijke, ecologische en democratische gevolgen daarvan onderbelicht blijven, zo stelt Leitmotiv.
Volgens de onderzoeks- en adviesorganisatie voegt de Commissie twee verschillende beleidsdoelen ten onrechte samen: technologische soevereiniteit en grootschalige AI-adoptie. De Europese Commissie presenteert AI als een belangrijk instrument om Europa minder afhankelijk te maken van buitenlandse technologiebedrijven, maar volgens de organisatie volgt die conclusie niet automatisch uit de geconstateerde afhankelijkheid van niet-Europese aanbieders. “Het lijkt alsof de Commissie gelooft dat de enige manier om te reageren op bedreigingen voor Europa’s technologische soevereiniteit is om een wereldleider op het gebied van AI te worden”, schrijft Leitmotiv.
De analyse richt zich vooral op de voorgestelde Cloud and AI Development Act (CADA), een belangrijk onderdeel van het Tech Sovereignty Package. Met deze wet wil de Commissie onder meer de adoptie van AI en cloudtechnologie versnellen en de Europese datacentercapaciteit in de komende vijf tot zeven jaar verdrievoudigen.
Grootschalige adoptie
Volgens Leitmotiv is de wetgeving opvallend positief over kunstmatige intelligentie. De organisatie constateert dat de nadruk vooral ligt op opschaling en adoptie, terwijl risico’s voor milieu, samenleving en mensenrechten minder aandacht krijgen.
Daarnaast heeft Leitmotiv kritiek op duurzaamheidsclaims rond de uitbreiding van digitale infrastructuur die volgens de Commissie nodig is voor digitale soevereiniteit. Hoewel nieuwe datacenters energie-efficiënt kunnen zijn, zal een verdrievoudiging van de Europese datacentercapaciteit volgens de organisatie waarschijnlijk leiden tot een stijging van de totale uitstoot van broeikasgassen binnen de sector.
De onderzoekers wijzen erop dat de Europese Commissie onvoldoende onderbouwt hoe deze groei zich verhoudt tot bestaande klimaatverplichtingen. “CADA legt niet uit hoe het stimuleren van een sterk stijgende uitstootcurve voor de digitale infrastructuursector verenigbaar is met de klimaatverplichtingen van de EU”, aldus Leitmotiv.
Ook de noodzaak van extra datacentercapaciteit is discutabel. De Commissie gaat uit van een capaciteitstekort, maar volgens Leitmotiv ontbreekt daarvoor overtuigend bewijs. De organisatie stelt dat er onvoldoende transparante gegevens beschikbaar zijn over de daadwerkelijke benuttingsgraad van bestaande datacenters.
Monitoring
Wel ziet Leitmotiv ook de positieve kanten. De Europese Commissie wil voortaan de beschikbare rekenkracht, de vraag naar datacentercapaciteit en de benuttingsgraad daarvan monitoren. Volgens de organisatie is dat een stap vooruit ten opzichte van eerdere plannen. Tegelijkertijd vindt zij dat een dergelijke analyse had moeten plaatsvinden voordat de doelstelling werd vastgelegd om de Europese capaciteit fors uit te breiden.
Verder uit Leitmotiv zorgen over de voorgestelde Data Centre Acceleration Zones, gebieden waar procedures voor de ontwikkeling van datacenters moeten worden versneld. Volgens de organisatie staat dit op gespannen voet met de toenemende maatschappelijke weerstand tegen de bouw van grootschalige datacenters in Europa en daarbuiten.
