Het ministerie van Economische Zaken heeft jarenlang miljoenen euro’s subsidie verstrekt aan de moederorganisatie van de NCDD zonder het parlement daar volgens de regels over te informeren.
Dat bericht Nieuwsuur. Het ministerie erkent in een brief aan de Eerste en Tweede Kamer dat sprake is van onzorgvuldigheid bij het verstrekken van de zogenoemde maatwerksubsidie. ECP (Electronic Commerce Platform) ontvangt sinds 1997 subsidie van Economische Zaken.
Sinds 2019 ging het om circa 40 miljoen euro. Volgens de subsidieregels mag een maatwerksubsidie maximaal vier jaar lopen, mits het parlement vooraf wordt geïnformeerd. Dat is volgens het ministerie in elk geval vanaf 2019 niet gebeurd. Het ministerie laat weten intern te onderzoeken of ook bij andere subsidies sprake is geweest van nalatigheid.
Moederorganisatie van NCDD
ECP profileert zich als een neutraal platform dat overheid en bedrijfsleven samenbrengt rond digitale thema’s zoals kunstmatige intelligentie en internetveiligheid. De stichting organiseert netwerkbijeenkomsten, werkgroepen en overleggen. ECP is ook de moederorganisatie van de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering (NCDD). Dat samenwerkingsverband zet in op verduurzaming van de digitale sector.
Uit het onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat ECP zelf geen personeel in dienst heeft. De stichting huurt medewerkers in via LunaVia BV. De twee directeuren van ECP zijn via persoonlijke holdings bestuurder en mede aandeelhouder van dat bedrijf. Jaarlijks vloeit ongeveer 5,5 miljoen euro van ECP naar LunaVia voor ingehuurde werkzaamheden.
In 2023 evalueerde onderzoeksbureau KWINK de relatie tussen ECP en het ministerie van Economische Zaken. De onderzoekers waarschuwden voor de schijn van belangenverstrengeling en adviseerden het ministerie om de wenselijkheid en noodzaak van de constructie te bespreken. Het ministerie voerde dat gesprek, maar de werkwijze bleef ongewijzigd.
Problematisch
Deskundigen op het gebied van governance en aanbestedingsrecht noemen de verwevenheid tussen ECP en LunaVia problematisch en onwenselijk, hoewel niet per definitie verboden. Zij wijzen erop dat de directie invloed heeft op de voorbereiding van plannen, het contact met ministeries over subsidies en de uitvoering van werkzaamheden. Die positie kan volgens hen spanning opleveren wanneer directieleden ook financieel belang hebben bij de ingehuurde partij.
ECP stelt dat het bestuur eindverantwoordelijk is voor besluiten en dat de tarieven van LunaVia marktconform zijn. De stichting erkent dat sprake is van de schijn van belangenverstrengeling en werkt naar eigen zeggen aan aanpassingen in de organisatiestructuur. Na vragen van Nieuwsuur heeft ECP informatie op de eigen website aangepast en de dubbelrol van een van de directeuren expliciet vermeld.
50 miljoen euro aan publiek geld
Naast Economische Zaken ontvingen ECP en aanverwante activiteiten sinds 2018 ook financiering van acht andere ministeries. In totaal gaat het om ruim 50 miljoen euro aan publiek geld in die periode. Daarmee bestaat meer dan de helft van de inkomsten van de stichting uit overheidsgeld.
Over de aanbestedingsplicht verschillen de meningen. ECP stelt dat het contract met LunaVia uit de jaren negentig dateert en daarom niet aanbestedingsplichtig is. Hoogleraar aanbestedingsrecht Pieter Kuypers betwist dat standpunt en stelt dat de overeenkomst in de loop der jaren zodanig is gewijzigd dat een aanbesteding wel vereist is.
Het ministerie van Economische Zaken benadrukt dat een stichting zelf mag bepalen of zij werkzaamheden uitbesteedt of in eigen beheer uitvoert, zolang zij voldoet aan de subsidieverplichtingen. Volgens het ministerie gebeurt de inhuur bij ECP tegen marktconforme tarieven en op transparante wijze.
