De Europese Unie kan geen digitale soevereiniteit realiseren zonder een sterk ontwikkelde IT-aftermarket.
Dat schrijft Free ICT Europe in een nieuwe position paper. Volgens Free ICT Europe is het bestaande beleid van soevereiniteit te eenzijdig gericht op cloud, AI en open source. Dat terwijl de afhankelijkheid in bestaande ICT-infrastructuur grotendeels buiten beeld blijft. De organisatie pleit al langer voor een robuuster EU-beleid op dit vlak.
Volgens het rapport bestaat er een structurele “sovereignty gap” in Europa. Organisaties bezitten hun IT-systemen wel, maar leveranciers van buiten de EU houden vaak de feitelijke controle via licenties, supportvoorwaarden en technische beperkingen. “Digitale soevereiniteit is niet de afwezigheid van afhankelijkheid. Het is het vermogen om afhankelijkheden te beheren, te herzien en opnieuw in balans te brengen.”
Die afhankelijkheid heeft volgens de auteurs directe gevolgen voor kosten, duurzaamheid en innovatie. Bedrijven vervangen systemen vaker dan technisch noodzakelijk is, wat leidt tot extra e-waste en hogere uitgaven. Tegelijkertijd neemt de druk toe door aflopende support en verplichte migraties.
Resilience through warehousing
De IT-aftermarket vormt volgens Free ICT Europe een essentieel tegenwicht. Deze markt omvat onder meer refurbishers, ITAD-specialisten en onafhankelijke onderhoudsproviders. Zij verlengen de levensduur van hardware en software en verminderen de afhankelijkheid van oorspronkelijke leveranciers. Free ICT Europe omschrijft de strategische rol van opslag en hergebruik van componenten als buffer in de keten met de term “resilience through warehousing.”
Het rapport uit ook kritiek op de controlemechanismen van leveranciers. “Datacenterhardware maakt direct verbinding met de fabrikant… Het deelt realtime prestatiegegevens, statusinformatie en foutmeldingen. Waarom?” Daarnaast signaleren de auteurs risico’s bij softwarecontracten. “Een onderhoudscontract met de leverancier betekent in de meeste gevallen dat zij een externe verbinding hebben met de systemen… Niemand weet precies wat zij kunnen inzien of doen.”
Erkenning
Free ICT Europe pleit voor erkenning van de IT-aftermarket als strategische infrastructuur voor de soevereiniteit en voor maatregelen zoals langere ondersteuningstermijnen, betere toegang tot firmware en het beschermen van secundaire markten voor software. Ook waarschuwt de organisatie dat regelgeving beter moet aansluiten op de praktijk, om te voorkomen dat circulariteit en onafhankelijk onderhoud worden belemmerd. Volgens de auteurs blijft digitale soevereiniteit zonder deze ingrepen grotendeels theoretisch.
