Strengere transparantie-eisen voor circulaire producten kunnen onbedoeld nieuwe barrières creëren, zo schrijft Circularise voor het World Economic Forum.
Digitale productpaspoorten moeten informatie verzamelen over producten, zoals materialen, productieprocessen en reparaties. Deze systemen spelen een belangrijke rol in nieuwe Europese regelgeving rond duurzame producten, waaronder de Ecodesign for Sustainable Products Regulation. Onder meer batterijen, elektronica en textiel krijgen daardoor te maken met extra dataverplichtingen.
Volgens de auteurs ontstaat echter een opvallende asymmetrie. Producten die volledig uit nieuwe grondstoffen worden gemaakt, hoeven vaak minder uitgebreide informatie te delen dan producten die worden gerepareerd of refurbished. Daardoor kan de administratieve last juist hoger uitvallen voor circulaire activiteiten.
Tekort aan infrastructuur
Daarnaast benadrukken de onderzoekers dat informatie op zichzelf geen circulaire economie creëert. In veel sectoren vormen praktische factoren de grootste uitdaging. Zo kampen circulaire waardeketens met een tekort aan reparatie-infrastructuur, geschoolde technici, reserveonderdelen en efficiënte retourlogistiek.
Daarom pleiten de auteurs voor een meer gerichte inzet van transparantie. Data moet volgens hen alleen worden verzameld wanneer die daadwerkelijk helpt bij operationele beslissingen binnen een circulair proces.
In hun analyse beschrijven zij verschillende situaties waarin transparantie waarde toevoegt. Zo is uitgebreide documentatie belangrijk wanneer aansprakelijkheid tussen partijen verandert, bijvoorbeeld bij het reviseren van vliegtuigonderdelen of medische apparatuur. Bij recycling is juist betrouwbare informatie over materiaalsamenstelling cruciaal.
Vertraging
In andere gevallen volstaat minder gedetailleerde informatie. Reparatienetwerken hebben bijvoorbeeld vooral actuele statusgegevens nodig om producten naar de juiste locatie te sturen. Bij grote stromen consumentenretouren kan uitgebreide trackingprocessen dit zelfs vertragen.
Volgens Circularise moeten bedrijven en beleidsmakers daarom steeds dezelfde vraag stellen: verandert deze informatie daadwerkelijk een operationele beslissing? Alleen dan levert extra transparantie volgens de auteurs echte waarde op voor de circulaire economie.
