Nederland heeft in 2024 meer e-waste formeel ingezameld en verwerkt dan in eerdere jaren, maar 117.000 ton bleef buiten het formele systeem.
Dat blijkt uit het rapport Dutch WEEE Flows 2024 van de United Nations Institute for Training and Research (UNITAR) en Stichting OPEN. Het onderzoek brengt de Nederlandse stromen van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur in kaart. Nederland genereerde in 2024 naar schatting 373.000 ton e-waste. Dat is ongeveer 12 procent meer dan in 2018. Daarvan werd 255.000 ton formeel ingezameld en behandeld volgens de geldende CENELEC-standaarden. Daarmee kwam de formele inzameling uit op 68,5 procent van het gegenereerde e-waste. Wanneer export voor hergebruik wordt meegerekend, stijgt dit aandeel naar 71,2 procent.
De Nederlandse doelstelling ligt op 85 procent. Nederland kwam in 2024 daarmee ongeveer 62.000 ton tekort om die doelstelling te halen. Het rapport constateert wel een duidelijke verbetering ten opzichte van eerdere jaren. Volgens de onderzoekers is de ontwikkeling sinds 2010 aanzienlijk. Het aandeel formeel verwerkt e-waste steeg in die periode sterk. Het rapport vat de ontwikkeling samen als een verschuiving van een derde, een derde, een derde naar twee derde, een zesde, een zesde.
Het aandeel e-waste dat buiten het formele systeem terechtkomt, nam daardoor af. Toch ging het in 2024 nog om naar schatting 117.000 ton. Dat komt overeen met 31,4 procent van het gegenereerde e-waste. Het grootste deel daarvan zat in metaalstromen. Naar schatting 51.000 ton e-waste werd samen met metaalschroot verwerkt. Daarnaast belandde 26.000 ton in huishoudelijk restafval. Ook bedrijven droegen bij aan deze stroom. Het rapport schat dat 21.000 ton e-waste via bedrijfsafval werd afgevoerd. Nog eens 4.500 ton kwam terecht in grof huishoudelijk afval.
Minder e-waste in restafval
De onderzoekers wijzen erop dat e-waste in metaalschroot wel kan worden gerecycled. De verwerking gebeurt echter niet noodzakelijk volgens de CENELEC-standaarden voor e-waste. Vooral de hoeveelheid e-waste in huishoudelijk restafval is de afgelopen jaren afgenomen. Die stroom daalde van 36.000 ton in 2010 naar 33.000 ton in 2018. In 2024 kwam het volume uit op 26.000 ton. Kleine apparatuur en kleine IT- en telecomproducten vormen binnen het huishoudelijk restafval een belangrijke categorie. Van kleine IT- en telecomapparatuur kwam in 2024 naar schatting 2.600 ton in het huishoudelijk restafval terecht. In 2010 was dat nog 13.000 ton.
Tegelijkertijd neemt de hoeveelheid elektrische en elektronische apparatuur in Nederland verder toe. Eind 2024 stond naar schatting 6,77 miljoen ton apparatuur bij huishoudens en bedrijven in voorraad. Daarvan bevond zich 5,43 miljoen ton bij huishoudens. Bedrijven hadden gezamenlijk ongeveer 1,34 miljoen ton elektrische en elektronische apparatuur in voorraad.
Ook de formele inzameling groeide. In 2024 werd 255.414 ton e-waste ingezameld. Dat was 219.455 ton in 2023 en 71.000 ton meer dan in 2018. Nederland beschikte daarbij over minstens 7.800 inzamelpunten en 17.360 servicelocaties.
Stimuleringsregeling
Stichting OPEN verzamelde zelf 168.000 ton. Daarnaast kwam 64.700 ton binnen via een stimuleringsregeling. Andere gecertificeerde recyclers rapporteerden nog 22.600 ton. De stimuleringsregeling richt zich onder meer op metaalrecyclers die e-waste samen met andere materialen ontvangen. De regeling moet ervoor zorgen dat zij elektrische apparatuur afzonderlijk inzamelen en intact doorgeven aan gecertificeerde verwerkers. In 2024 namen 248 bedrijven deel aan deze regeling. Zij waren actief op 196 locaties. In totaal leverde de regeling 64.691 ton e-waste op voor verdere verwerking.
Het rapport constateert daarnaast dat hergebruik nog een relatief klein aandeel vormt. Het Nationaal WEEE Register registreerde in 2024 negen kiloton export van elektrische apparatuur voor hergebruik. De onderzoekers schatten het werkelijke volume op 14 kiloton, omdat niet alle export voor hergebruik wordt geregistreerd. Bij de verwerking van ingezameld e-waste lag het aandeel materiaalrecycling in 2024 op 81 procent. De totale terugwinning kwam uit op 99 procent. Voorbereiding voor hergebruik vertegenwoordigde 1,1 procent van de verwerking.
De onderzoekers pleiten voor betere registratie van de verschillende e-waste-stromen. Vooral registratie op productniveau kan volgens het rapport helpen om lekkage gerichter aan te pakken.
